เชียงใหม่  ยุคใต้การปกครองของพม่า ( พ.ศ. ๒๑๐๑-๒๓๑๗)

        เมื่อพระเจ้าบุเรงนองกรีธาทัพเข้ายึดเชียงใหม่ไว้ในอำนาจแล้ว เมืองเชียงใหม่จึงตกเป็นประเทศราช ต้องส่งเครื่องราชบรรณาการแก่พม่าทุกปี ได้แก่ ต้นไม้เงิน ต้นไม้ทอง ส่วยที่พม่าต้องการ ตลอดจนส่งเสบียงอาหารให้กองทัพพม่ากระทำสงครามกับเมืองอื่น เพื่อแสดงความอ่อนน้อมภักดีต่อกษัตริย์พม่าทุกปีอีกด้วย

        พระเจ้าบุเรงนอง ยังคงให้พระเจ้าเมกุฎิ ยังคงปกครองเมืองเชียงใหม่ต่อไป แต่ไม่มีอิสระในการปกครอง เพราะพม่าได้ส่งแม่ทัพเข้ามาดูแลควบคุมการปกครองด้วย พระเจ้าเมกุฎิพยายามแข็งข้อ ต่อต้านเพื่ออิสระภาพแต่ก็ไม่ประสบความสำเร็จ เพราะถูกพระเจ้าบุเรงนองยกกองทัพมาปราบปรามอีกครั้งหนึ่ง เมื่อ พ.ศ. ๒๑๐๗ ในครั้งนี้ พระเจ้าบุเรงนอง ให้ถอดพระเจ้าเมกุฎออกจากตำแหน่งผู้ครองนครเชียงใหม่เสีย แล้วให้นางพญาราชเทวี หรือ พระนางวิสุธิเทวี มาปกครองแทน และนับตั้งแต่นั้นมา เมืองเชียงใหม่ก็ตกอยู่ใต้การปกครองของพม่ามาเป็นเวลานานกว่า ๒๐๐ปี

                ท้าวแม่กุ (พระเมกุฎิ) พ.ศ.๒๑๐๑ - ๒๑๐๗ (ภายใต้อำนาจพม่า)

                พระนางวิสุทธเทวี พ.ศ.๒๑๐๗ - ๒๑๒๑ (ภายใต้อำนาจพม่า)

        ในช่วงแห่งการปกครองอยู่ใต้การปกครองของพม่ากว่า ๒๐๐ ปี นับแต่ปี (๒๑๐๗ ในสมัยพระนางวิสุทธิเทวี ( พ.ศ. ๒๑๐๗-๒๑๒๑) จนกระทั่ง ถึงพ.ศ. ๒๓๑๗ พม่าได้แต่งตั้งเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่สืบต่อจากพระนางวิสุทธิเทวีอี ๑๗ องค์ดังนี้

๑. สาวถีนรตรามังซอศรีมังสรธาช่อ , นรทามางจอ หรือ อเมงนรธาช่อ ( โอรส พระเจ้าบุเรงนองมาครองเชียงใหม่ก่อน พระเจ้าบุเรงนองสวรรคตเพียง ๓ ปี ) พ.ศ.๒๑๒๑ - ๒๑๕๐ **

๒. พระช้อย (ครั้งที่ ๑) พ.ศ.๒๑๕๐ - ๒๑๕๑

๓. พระชัยทิพ (มองกอยต่อ) พ.ศ.๒๑๕๑ - ๒๑๕๖

๔. พระช้อย (ครั้งที่ ๒) พ.ศ.๒๑๕๖ - ๒๑๕๘

๕. เจ้าเมืองน่าน พ.ศ.๒๑๕๘ - ๒๑๗๔

๖. พญาหลวงทิพเนตร พ.ศ.๒๑๗๔ - ๒๑๙๘

๗. พระแสนเมือง พ.ศ.๒๑๙๘ - ๒๒๐๒

๘. เจ้าเมืองแพร่ พ.ศ.๒๒๐๒ - ๒๒๑๕

๙. อุปราชอึ้งแซะ (กรุงอังวะ) พ.ศ.๒๒๑๕ - ๒๒๑๘

๑๐. บุตรเจ้าเจกุตรา(เจพูตราย) พ.ศ.๒๒๑๘ - ๒๒๕๐

๑๑. มังแรนร่า พ.ศ.๒๒๕๐ - ๒๒๗๐

๑๒. เทพสิงห์ พ.ศ.๒๒๗๐ - ๒๒๗๐

๑๓. องค์ดำ พ.ศ.๒๒๗๐ - ๒๓๐๒

๑๔. เจ้าจันทร์ พ.ศ.๒๓๐๒ -๒๓๐๔

๑๕. อดีตภิกษุวัดดวงดี (เจ้าขี้หุด) พ.ศ.๒๓๐๔ -๒๓๐๖

๑๖. โป่อภัยคามินี (โป่อะเกียะคามุนี) พ.ศ.๒๓๐๖ - ๒๓๑๑

๑๗. โป่มะยุง่วน พ.ศ.๒๓๑๑ - ๒๓๑๗

** มีปรากฏในพงศาวดารพม่า

        เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ดังกล่าวนี่ ล้วนเป็นโอรส หรือ ขุนนางแห่งพม่า เพื่อมิให้เชียงใหม่ต่อต้านแข็งเมือง อีกทั้งยังใช้เป็นฐานกำลังเพื่อการขยายอำนาจ และปราบปรามอาณาจักรล้านช้างด้วย ขุนนางเมืองเชียงใหม่ มีหน้าที่คอยประสานความเข้าใจในการปกครองกับราษฎรในทุกด้าน เช่น การเพาะปลูก เลี้ยงสัตว์ เพื่อเก็บไว้เป็นเสบียงอาหาร ตลอดจนการเกณฑ์ราษฎรไปร่วมรบในสงคราม โดยพม่าจะพูดดูแลเอาใจใส่ในเรื่องสวัสดิการต่าง ๆ แก่ครอบครัวราษฎรที่ไปร่วมรบเป็นอย่างดี อย่างไรก็ตามชาวเมืองเชียงใหม่ก็ไม่มีความสุขในการอยู่ใต้การปกครองของพม่า ทุกคนต้องการอิสระภาพและพยายามต่อต้านแข็งข้ออยู่เสมอ พม่าต้องคอยส่งกำลังเข้ามาปราบปรามเป็นระยะและกวาดต้อนผู้คน ทรัพย์สิน ไปพม่าเป็นจำนวนมาก เชียงใหม่จึงอ่อนแอไร้กำลังที่จะต้าน และตกอยู่ในฐานะเป็นเพียงเมืองสำหรับชุมนุมไพร่พลพม่า และแหล่งเสบียงสำหรับเตรียมพร้อมในการทำสงครามกักรุงศรีอยุธยาเท่านั้น

        ความพยายามริดรอนอำนาจขุนนางและกำลังทหารของพม่า ทำให้มักเกิดความขัดแย้งกันเสมอ บางครั้งถึงกับเกิดจราจลลุกลามเป็นศึกกลางเมืองขึ้นในปี พ.ศ. ๒๓๑๔ ขุนนางเมืองเชียงใหม่นำด้วย พญาจ่าบ้านและพญากาวิละกับน้องชาย ก่อศึกกับ โปมะยุง่วนของพม่า แต่ต่อสู้กำลังของ โปมะยุง่วนไม่ได้ จึงขอความช่วยเหลือไปยังกรุงศรีอยุธยา ในครั้งนั้นพระเจ้าตากได้นำได้นำกองทัพขึ้นมาช่วยเหลือสมทบกับพญากาวิละ เข้าตีเมืองเชียงใหม่ขับไล่พม่าออกไปได้สำเร็จ เมื่อวันอาทิตย์ขึ้นสิบห้าค่ำ เดือนห้าเหนือ พ.ศ.๒๓๑๗ เมืองเชียงใหม่จึงพ้นจากอำนาจของพม่าโดยสิ้นเชิง

        พระเจ้าตากก็โปรดให้พญาจ่าบ้านเข้านครองนครเชียงใหม่สือไป โดยได้พระนามว่า พระยาวชิระปราการ เมืองเชียงใหม่จึงเป็นอิสรภาพ และเป็นการสิ้นสุดยุคใต้การปกครองของพม่าแต่เพียงเท่านี้